22 jun Afschaffing compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid: wat staat werkgevers te wachten?
Werkgevers die een werknemer na twee jaar arbeidsongeschiktheid ontslaan, kunnen momenteel de betaalde transitievergoeding onder voorwaarden terugkrijgen van het UWV. Aan die regeling lijkt echter een einde te komen. Het kabinet heeft een nieuw wetsvoorstel aangekondigd om de compensatieregeling af te schaffen, waardoor werkgevers vanaf 2027 zelf volledig verantwoordelijk worden voor deze kosten. Ook de compensatie bij bedrijfsbeëindiging wegens pensionering of overlijden van de werkgever verdwijnt.
De voorgestelde wijziging maakt onderdeel uit van een bredere herziening van het stelsel van de transitievergoeding. Hoewel het wetsvoorstel nog door het parlement moet worden behandeld, is het voor werkgevers verstandig om nu al rekening te houden met de mogelijke gevolgen.
Hoe is de regeling nu geregeld?
Wanneer een werknemer langer dan twee jaar arbeidsongeschikt is, kan de werkgever het dienstverband beëindigen. In dat geval heeft de werknemer in beginsel recht op een transitievergoeding. Sinds 2020 kunnen werkgevers de betaalde vergoeding terugvragen bij het UWV via de compensatieregeling voor langdurige arbeidsongeschiktheid.
Deze regeling werd ingevoerd om een ongewenst effect van de transitievergoeding tegen te gaan. Werkgevers hielden langdurig zieke werknemers namelijk regelmatig formeel in dienst om betaling van de transitievergoeding te voorkomen. Omdat de arbeidsovereenkomst feitelijk geen inhoud meer had, werd gesproken van een zogenoemd slapend dienstverband.
In het Xella-arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat een werkgever in beginsel moet meewerken aan beëindiging van een slapend dienstverband wanneer de werknemer daarom verzoekt. Daarbij moet de werkgever de wettelijke transitievergoeding betalen. De mogelijkheid om deze vergoeding vergoed te krijgen via het UWV speelde bij dat oordeel een belangrijke rol.
Naast de regeling voor langdurige arbeidsongeschiktheid bestaat momenteel ook een compensatiemogelijkheid voor kleine werkgevers die hun onderneming beëindigen vanwege pensionering of overlijden.
Wat wil het kabinet veranderen?
Het kabinet wil beide compensatieregelingen afschaffen. Daarmee komt een einde aan de mogelijkheid om betaalde transitievergoedingen in deze situaties te verhalen op de overheid.
Aanvankelijk was het plan om alleen middelgrote en grote werkgevers uit te sluiten van compensatie bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Inmiddels heeft het kabinet aangekondigd verder te willen gaan. Volgens de voorgenomen wijziging verdwijnt de compensatie voor alle werkgevers, ongeacht de omvang van de onderneming.
Dat betekent dat werkgevers die na twee jaar ziekte afscheid nemen van een werknemer, de transitievergoeding volledig zelf moeten betalen. Ook kleine werkgevers die hun bedrijf beëindigen wegens pensionering of overlijden, kunnen geen aanspraak meer maken op compensatie.
Onzekerheid over slapende dienstverbanden
De voorgenomen afschaffing roept direct de vraag op welke gevolgen dit heeft voor de rechtspraak rondom slapende dienstverbanden.
De verplichting die uit het Xella-arrest voortvloeit, is immers mede gebaseerd op het bestaan van de compensatieregeling. Wanneer die compensatie wegvalt, kan worden betwijfeld of dezelfde verplichting onverkort blijft gelden. Vooralsnog heeft de wetgever hierover geen definitieve duidelijkheid gegeven.
Ook verschillende adviesorganen hebben aandacht gevraagd voor deze kwestie. Zowel de Raad van State als de Raad voor de rechtspraak heeft erop gewezen dat de afschaffing van de compensatieregeling mogelijk leidt tot meer juridische procedures en nieuwe discussies over de positie van langdurig arbeidsongeschikte werknemers.
Wanneer gaan de wijzigingen in?
De oorspronkelijke bedoeling was dat de nieuwe regels op 1 juli 2026 zouden ingaan. Inmiddels is gekozen voor uitstel. De beoogde ingangsdatum is nu 1 januari 2027.
Het wetsvoorstel moet echter nog worden behandeld door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Totdat de wet daadwerkelijk is aangenomen en in werking treedt, blijven de huidige compensatieregelingen van kracht.
Wat betekent dit voor werkgevers?
Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, krijgen werkgevers bij ontslag van langdurig arbeidsongeschikte werknemers te maken met hogere kosten. De transitievergoeding blijft verschuldigd, maar wordt niet langer gecompenseerd door het UWV.
Daarnaast blijft voorlopig onduidelijk welke gevolgen de wetswijziging heeft voor de verplichting om mee te werken aan beëindiging van slapende dienstverbanden. Werkgevers doen er daarom goed aan het wetsvoorstel nauwlettend te volgen.
Voor organisaties met langdurig zieke werknemers of voor kleine ondernemers die op termijn hun bedrijf willen beëindigen, kan de voorgenomen afschaffing van de compensatieregelingen aanzienlijke financiële gevolgen hebben. Tijdige voorbereiding en juridisch advies kunnen van groot belang zijn.
Heeft u vragen over de gevolgen van deze wetswijziging voor uw organisatie? Neem contact op met onze arbeidsrechtadvocaten.
